أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
275
قانون ( فارسى )
رطوبت هوا سبب عرق كردن بيمار شود . در هر حال در اوايل بيمارى عرق كردن بد است . اگر از اثر رطوبت هوا باشد باز بد است و اگر از رطوبت هوا نباشد بدتر است . بسيار اتفاق افتد كه بيمار مبتلا به تب اول عرق مىكند و بعد از عرق كردن حرارت تب شروع مىشود كه در اين صورت تب زياد مىماند و به زودى بيمار را رها نمىكند . 9 - اگر بيمار در اثناى بيمارى سخت عرق كرد و از اثر عرق كردن حالت لرزش خفيف و چندش دست داد خوب نيست ؛ زيرا اين لرزش سبك و كمنشان آن است كه خلط بدجنس آزاردهنده در بدن انتشار يافته است . چرا انتشار يافته است ؟ - زيرا عرق بيمار - كه بر اين حالت سبقت گرفته است - بيمار را از خلط بد تخليه نكرده و تنها آن جزء از خلط را از بين برده است كه با رطوبت درآميخته و از شدتش كاسته و به وسيلهء عرق تحليل رفته است . بقيهء مادهء خلط بسيار زياد است و تحليل رفتنش از طاقت و توان عرق خارج مىباشد . 10 - اگر ديدى كه بيمار ناتوان شده است و نبضش ناتوان مىزند و كمى عرق بر پيشانيش نشسته است ، نشان از بدحالى بيمار است . و اگر در اين حالت نبض از كار افتاد مرگ مهمان است . 11 - اگر در روز باحورى ( روزى از هفت روز شدت گرما در ماه جولاى ) بحران با عرق كردن شروع كند و خاتمه يابد ، عرق خوب و پسنديده به شمار مىآيد و در درجهء اول خوبى است . 12 - اگر بيمار در اثناى بيمارى به حد زياد عرق كند و عرق سراسر بدن را دربرگرفته باشد و از اثر عرق كردن بيمار سبك شود و بياسايد ، عرق خوب است . 13 - اگر بيمار در اثناى بيمارى سخت ، عرق كرد و عرق سراسر بدن را در بر نگرفت اما بيمار بعد از عرق خود را سبك ديد باز عرق پسنديده به شمار مىآيد . روى هم رفته تو مىتوانى از گرمى ، سردى ، رنگ ، بو و از مزهء عرق ، از چندى عرق كه زياد است يا كم ؟ وقت عرق كردن كه آيا در اوّل بيمارى است يا در اثناى اواخر شدت گرفتن بيمارى و يا در وقت پايين آمدن درجات شدت بيمارى است ؟ نتايج مثبت را به دست آورى ! همچنين وقتى كه بيمار همراه تب عرق كرده است ، اينكه آيا عرق كم بوده يا زياد ؟ بعد از عرق بيمار سبك شده است يا احساس سنگينى كرده ؟ نشانيهايى از حالت بيمار و مسير بيمارى به دست مىدهند . اين را نيز بدان ! كه كسى كه تازه از بستر بيمارى برخاسته و نوشفا يافته است بسيار عرق مىكند ؛ زيرا بقايايى از ماده در بدنش مانده است ، اگر براى بند آوردن راه اين همه عرق كردن كمى خون از بيمار بكشى زيانى در بر ندارد . نشانيها از نبض 1 - اگر كسى به بيمارى سخت مبتلا است و در معاينهاش ديدى كه نبض پتكى « 1 » ، مورچگى ،
--> ( 1 ) در كتاب اوّل قانون در بحث از اسامى نبض ذو القرعتين آمده كه دو ضربانى ترجمه شد . در اينجا همين دو ضربانى را مطرقى ذكر كرده است كه مطرق همان پتك است .